Kinh doanh đa cấp tại việt nam và trên thế giới

Kinh doanh đa cấp tại Việt Nam và trên thế giới

Lịch sử kinh doanh đa cấp trên thế giới được hình thành đầu tiên tại Mỹ và đến nay đã phát triển rộng khắp các châu lục. Kinh doanh đa cấp tại Việt nam bắt đầu được biết đến vào đầu những năm 2000 và có tác động không nhỏ đến mô hình kinh doanh truyền thống. Chúng ta cùng tìm hiểu thực trạng bán hàng đa cấp trên thế giới và ở Việt Nam hiện nay đang diễn ra như thế nào?

Kinh doanh đa cấp trên thế giới

Tính đến năm 2017, 10 quốc gia có thị trường bán hàng đa cấp phát triển mạnh nhất là: Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Đức, Nhật, Braxin, Mexico, Malaysia, Pháp, Anh.

Trong đó, Mỹ chiếm 19%; Trung Quốc chiếm 19%; Hàn Quốc chiếm 9%; Đức chiếm 9%; và Nhật Bản 8% (Theo Hiệp hội bán hàng trực tiếp thế giới – World Federation of Direct Selling Associations – WFDSA).

Bán hàng đa cấp (BCĐC) là một phương pháp tiếp thị, bán lẻ hàng hóa và dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng. Trong thời đại mạng xã hội hiện nay, bán hàng đa cấp mang lại kênh phân phối cho các công ty có sản phẩm tiên tiến và đặc sắc mà không muốn bán qua các hệ thống bán lẻ truyền thống, hay không thể cạnh tranh được với các chi phí quảng cáo và khuyến mại khổng lồ nếu bán lẻ.

Các công ty bán hàng đa cấp (Multi Level Marketing – MLM) có mặt trên khắp thế giới, nhưng những công ty hàng đầu như Jeunesse, Amway, Nuskin và Herbalife, đều là công ty của Mỹ. Điều này phần nào cũng dễ hiểu vì quốc gia này được xem là cái nôi ra đời của ngành BHĐC. 

Hiệp Hội bán hàng trực tiếp của Mỹ (U.S. Direct Selling Association – DSA) ra đời năm 1968, có trụ sở tại Washington D.C, Hoa Kỳ. Hiệp hội DSA là cầu nối giữa các doanh nghiệp BHĐC và các Nhà lập pháp, Chính phủ liên bang và các bang trong xây dựng cơ chế chính sách quản lý BHĐC tại Hoa Kỳ.

Nếu như Mỹ được xem là cái nôi ra đời của ngành BHĐC thì Châu Á lại là lục địa giúp ngành BHĐC phát triển mạnh mẽ bởi số lượng người tham gia BHĐC nhiều nhất thế giới. Theo công bố của WFDSA, hết năm 2014, châu Á chiếm 44,60 % doanh số BHĐC thế giới và tiếp tục gia tăng lên 46% vào cuối năm 2016 (Theo World Federation of Direct Selling Associations/Global Direct Selling – 2016 Retail Sales (Published June 1, 2017). Sự gia tăng không ngừng như vậy do châu Á là châu lục có dân cư đông đúc, các thị trường như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản những năm gần đây phát triển rất nhanh và mạnh về BHĐC.

Giai đoạn 2014 – 2015, Trung Quốc trở thành nước dẫn đầu châu Á và đứng thứ 2 trên toàn thế giới, chỉ sau Mỹ – cái nôi ra đời của BHĐC. Tuy nhiên, khoảng 2 năm sau, Trung Quốc vươn lên bằng với Mỹ, chiếm 19% thị trường toàn cầu. 

Theo Báo cáo của Hiệp hội bán hàng trực tiếp thế giới: hơn 10% dân số Hàn Quốc tham gia vào bán hàng trực tiếp năm 2014. Mặc dù dân số Hàn Quốc ít hơn một nửa dân số Nhật Bản, Hàn Quốc vẫn có hơn gấp đôi số nhà phân phối (gần 6 triệu người vào năm 2014) so với ở Nhật Bản. Thị trường BHĐC Hàn Quốc năm 2014 tăng 8.1% CAGR đã dự báo chính xác việc Hàn Quốc sẽ vượt qua Nhật Bản và chính thức vươn lên vị trí thứ 3 thế giới năm 2016. (CAGR- Tỷ lệ tăng trưởng hàng năm kép được biểu hiện bằng USD năm 2014, giữa năm 2011 và năm 2014 – Theo https://www.businessforhome.org/2015/08/mlm-on-the-rise-in-south-korea/).

Nhật Bản là nước có thị trường BHĐC lớn thứ 3 trên thế giới, sau Trung Quốc và Hoa Kỳ vào năm 2014 nhưng đến 2015, 2016, hình thức kinh doanh này tại Nhật có chiều hướng giảm sút mạnh. Nguyên nhân chủ yếu của sự giảm sút trong hoạt động là do mô hình kim tự tháp ảo diễn ra nhiều, kinh doanh không trung thực, gây mất lòng tin ở người tiêu dùng Nhật Bản. Cùng với đó là sự phát triển mạnh của BHĐC tại Hàn Quốc và Đức. Hai quốc gia này đã cùng vươn lên vị trí thứ 3, sau Mỹ và Trung Quốc, đẩy Nhật Bản xuống vị trí thứ 5 trên toàn thế giới.

Một số thị trường BHĐC lớn mạnh trên thế giới như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản… đều xây dựng văn bản mang tính pháp lý để điều chỉnh riêng loại hình BHĐC (ngoài Luật thương mại). Các văn bản thường xuyên được hoàn thiện để phục vụ cho công tác quản lý ngành BHĐC, giúp các công ty hoạt động tuân thủ pháp luật, và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

Kinh doanh đa cấp tại Việt Nam

Bán hàng đa cấp được biết đến tại Việt Nam từ đầu những năm 2000, cho đến hiện tại, mô hình bán hàng đa cấp tại Việt Nam đang dần có sự khác biệt rõ rệt giữa kiểu bán hàng đa cấp chân chính với bán hàng theo mô hình kim tự tháp.

Bán hàng đa cấp tại Việt Nam
Kinh doanh đa cấp tại Việt Nam

Để hoà nhập với xu hướng chung của thế giới cũng như đáp ứng tình hình thực tế tại Việt Nam, hành lang pháp lý về kinh doanh đa cấp đã dần hình thành:

  • Ngày 1 tháng 7 năm 2005, luật Cạnh tranh có hiệu lực thi hành trong đó có những điều khoản quy định về bán hàng đa cấp
  • Ngày 24 tháng 8 năm 2005, Nghị định 110/2005/NĐ-CP của chính phủ về Quản lý hoạt động bán hàng đa cấp được ban hành phần nào đã tạo ra một hành lang pháp lý để bảo vệ các công ty và nhà phân phối chân chính. 
  • Ngày 8 tháng 11 năm 2005, Bộ thương mại ban hành thông tư hướng dẫn một số nội dung tại Nghị định 110/2005/NĐ-CP về quản lý bán hàng đa cấp.

Năm 2006, 2007 được xem là giai đoạn phục hồi của kinh doanh đa cấp tại Việt Nam, khi mà hàng loạt các công ty tăng dần doanh số sau giai đoạn bị báo chí và dư luận đánh tơi tả. Đầu tháng 10, năm 2009, Hiệp hội bán hàng đa cấp Việt Nam được thành lập

Năm 2011, với nhiều lý do, kinh doanh đa cấp bùng nổ mạnh mẽ và tạo thành một làn sóng tại Việt Nam, trở thành một trong những kênh phân phối sản phẩm chính thức, bên cạnh các phương thức phân phối khác như: bán hàng qua đại lý, bán hàng theo catalog, bán hàng qua truyền hình…

Năm 2013, Việt Nam có hơn 1 triệu người bán hàng đa cấp.

Năm 2014, Chính phủ đã ban hành Nghị định 42 về bán hàng đa cấp (42/2014/NĐ-CP) thay thế Nghị định 110/2005/NĐ-CP, sửa đổi bổ sung một số quy định để quản lý tốt hơn. Điều 4, khoản 3 Nghị định 42 ban hành năm 2014 quy định: “Mọi loại hình dịch vụ hoặc các loại hình kinh doanh khác không phải là mua bán hàng hóa không được tiến hành kinh doanh theo phương thức đa cấp”, tuy nhiên loại hình lợi dụng mô hình kinh doanh đa cấp để huy động tài chính đang có xu hướng phát triển mạnh thông qua các loại hình dịch vụ mới như đào tạo, du lịch, quỹ từ thiện, câu lạc bộ chăm sóc sức khỏe, trung tâm hỗ trợ người nghèo, các trò chơi trực tuyến, bất động sản…

Trước yêu cầu phát triển ngày càng đa dạng của bán hàng đa cấp, năm 2018 Chính phủ đã ban hành Nghị định 40 về bán hàng đa cấp (40/2018/NĐ-CP) để thay thế cho Nghị định 42 với nhiều thay đổi lớn nhằm bảo vệ người tham gia cũng như giám sát chặt chẽ hoạt động của các doanh nghiệp kinh doanh theo mô hình bán hàng đa cấp. Hy vọng Nghị định mới sẽ tiếp tục hoàn thiện mục tiêu xây dựng một môi trường kinh doanh đa cấp trong sạch, minh bạch, tạo động lực để các doanh nghiệp bán hàng đa cấp tiếp tục củng cố và phát triển hoạt động kinh doanh, đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

error: Bạn Không Thể Copy Nội Dung Từ Website Này!